Συνάντηση νέων επιχειρηματιών με πρωθυπουργό

Παρευρέθηκα σήμερα σε συνάντηση γνωριμίας νέων επιχειρηματιών με τον πρωθυπουργό κ. Αντώνη Σαμαρά και τον υπουργό Ανάπτυξης κ. Κωστή Χατζηδάκη. Παραθέτω κάτωθι κάποιες σημειώσεις που είχα προετοιμάσει σχετικά. Ομολογώ ότι εξεπλάγην ευχάριστα όταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός ανέφερε στην εισαγωγή του λίγο πολύ τα σημεία στα οποία ήθελα να αναφερθώ. Η συνάντηση εστίασε στη συνέχεια σε συγκεκριμένες προτάσεις για αλλαγές που είναι επιθυμητές με σκοπό την αρτιότερη λειτουργία του οικοσυστήματος του τεχνολογικού επιχειρείν. Στο πλαίσιο αυτό, και ενόψει αναμενόμενων αντίστοιχων συναντήσεων εργασίας στο εγγύς μέλλον, παραθέτω δημόσια τις σκέψεις μου, ενώ προσδοκώ στην ανάδραση και στις δικές σας προτάσεις στα σχόλια.

Το ελληνικό οικοσύστημα του τεχνολογικού επιχειρείν βιώνει τους τελευταίους μήνες πρωτοφανή άνθηση. Φιλόδοξες ομάδες, καινοτόμα προϊόντα, επενδύσεις και διεθνείς παρουσίες συμβαίνουν πλέον σε εβδομαδιαία βάση.

Το χαμηλό κόστος δημιουργίας ενός προϊόντος λογισμικού, η ηλεκτρονική διανομή του σε χώρες του εξωτερικού, η ωρίμανση του εγχώριου δυναμικού αλλά και η έλλειψη παλαιότερων επιλογών είναι κάποιοι από τους λόγους που οδηγούν σε αυτή την άνθηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του κράτους οφείλει να είναι συμπληρωματικός, παρασκηνιακός αν θέλετε. Αντίθετα με τοξικές πρακτικές του παρελθόντος, το κράτος αυτή τη φορά οφείλει να κάνει στην άκρη. Και χρειάζεται να πραγματοποιήσει πολλά για να βρεθεί εκεί.

Μία ολόκληρη γενιά είχε εκπαιδευθεί στην εκπλήρωση θεωρητικών κριτηρίων για την άντληση κρατικών επιχορηγήσεων. Το αποτέλεσμα αυτών σίγουρα δεν είναι εξωστρεφείς καινοτόμες επιχειρήσεις που άντεξαν την κρίση.

Προσωπικά πιστεύω πως η μόνη λειτουργική προσέγγιση είναι η ευθυγράμμιση των ενδιαφερόντων των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή η αντικατάσταση των επιχορηγήσεων με επενδύσεις. Η αυστηρά χρηματική συμμετοχή ιδιωτών σε αυτές εξασφαλίζει και την άρτια διαχείριση και τα θετικά αποτελέσματα. Τα Jeremie funds που πρόσφατα τέθηκαν σε λειτουργία συνιστούν θεωρώ βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση (disclaimer: είμαι διαχειριστής ενός από αυτά).

Ως κύρια τροχοπέδη για την ανάπτυξη του οικοσυστήματος ωστόσο παραμένει η γραφειοκρατία, και η μάχη μαζί της κρίνεται πάντα στις λεπτομέρειες. Όλες οι συναλλαγές μίας επιχείρησης με το δημόσιο χρειάζεται να πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, με τρόπο κατανοητό και ει δυνατόν χωρίς κόστος. Ηλεκτρονικές υπογραφές, ηλεκτρονικά τιμολόγια, ηλεκτρονική πρωτοκόλληση και επικοινωνία είναι κάποια από τα παραδείγματα. Ο χρόνος είναι το κύριο αγαθό κάθε νέου επιχειρηματία, και αυτός οφείλει να μην αναλώνεται σε επιμελητήρια, ασφαλιστικούς φορείς και εφορίες.

Η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία και η Υπηρεσία Μίας Στάσης συνιστούν σημαντική πρόοδο για την καθημερινότητα του επιχειρείν. Πολλές καινοτομίες της ΙΚΕ χρειάζεται να περάσουν και σε πιο παραδοσιακές εταιρικές μορφές. Ωστόσο, πλειάδα ζητημάτων παραμένουν: προς τι οι συνδρομές σε επιμελητήρια, τα κόστη δημοσίεσης (ορθώς καταργήθηκαν στις ΙΚΕ), η αναγκαιότητα έδρας (απαραίτητο “ένα δωμάτιο” κατά την εφορία) ή ακόμα και το προκαθορισμένο ωράριο για μία ηλεκτρονική επιχείρηση; Για ποιο λόγο οφείλει ο επιχειρηματιάς να τελεί χρέη ταχυδρόμου μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών, ή ακόμα και των κισέ στην ίδια υπηρεσία;

Πολλοί θα ισχυριστούν πως η υφιστάμενη φορολογία αποτρέπει την ανάπτυξη του επιχειρείν. Κρίνω πως ο χρονισμός για φορολογικά αιτήματα είναι άκομψος, επίσης αναπαράγει παθολογίες που δεν αρμόζουν σε ένα νέο περιβάλλον που οφείλει με τη σειρά του να παραμείνει ανέγγιχτο. Ο νέος επιχειρηματίας στην καθημερινή προσπάθεια επιβίωσης προσδοκεί να μην αισθάνεται το κράτος ως εχθρό και αυτό δεν επιτυγχάνεται με φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις, αλλά με ένα σταθερό πλαίσιο αποδοτικής διεπαφής με οτιδήποτε δημόσιο.

Η επίλυση ζητημάτων όπως τα παραπάνω δεν απαιτεί βαρυσήμαντες δηλώσεις ή μεγάλα κεφάλαια από την πολιτεία. Απαιτεί ωστόσο επιμονή και ξεκάθαρο όραμα, οι προθέσεις ή και από μόνοι τους οι νόμοι δεν αρκούν. Για κάθε σφραγίδα που εκλείπει δέκα νέες εταιρείες δημιουργούνται, για κάθε κρυφό κόστος που καταργείται εκατό νέοι παράγουν αξία και βρίσκουν δουλειά. Σε αυτό το όραμα ακριβώς προσδοκούμε και για αυτούς τους σκοπούς ζητάμε την αρωγή σας.

  • bugsense

    Well said!

  • Iosif Alvertis

    Υποθέτω πως η θέση προσεγγίζει τη γενικότερη άποψη της Silicon Valley περί μη κυβερνητικής παρέμβασης και κοινής ισορροπίας των εδνιαφερομένων: http://gigaom.com/2012/09/22/silicon-valley-is-stupid-which-is-why-it-works/ και ποιός θα διαφωνούσε άλλωστε. Έχω όμως κάποια σχόλια σχετικά με μία άλλη πραγματικότητα, αυτή της περιθωριοποίησης κάθε νέου startup από την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας.

    Ένα σταθερό αλλά μη ανταγωνιστικό νομοθετικό πλαίσιο πώς εξασφαλίζει την παραμονή ενός startup στον ελληνικό χώρο; Οι περισσότερες από τις γνωστές τέτοιες εταιρίες της ελληνικής σκηνής έχουν διπλή παρουσία, και ΗΠΑ και Ελλάδα. Σίγουρα γιατί συνδέονται άμεσα με τις επενδύσεις που προέρχονται από εκεί, αλλά μπορεί να πει κάποιος ότι η Ελλάδα έχει και τους πελάτες να υποστηρίξουν ένα startup, για να μεγαλώσει γρήγορα και να γίνει διεθνώς ανταγωνιστικό; Γιατί για να χτίσει ένας “ηλίθιος” entrepreneur θα πρέπει να ξεκινήσει από κάπου, και δεν υπάρχει καλύτερη αρχή από το “σπίτι” σου. Η μη ύπαρξη εγχώριου πελάτη (όπου παλαιότερα βλέπε το Δημόσιο), σημαίνει εξάρτηση συνεχώς από επενδύσεις “ελεημοσύνης” και όχι ανάπτυξης.

    Με άλλα λόγια, με τα fund να εμφανίζονται δυναμικά πρόσφατα στον ελληνικό χώρο, με μία κυβέρνηση που δε μπορεί να εμπλακεί σε βάρος άλλων μέσα από πελατειακές σχέσεις, και με μία οικονομία που δεν δείχνει να ανακάμπτει, η ερώτηση είναι άλλη: πρέπει ο Έλληνας entrepreneur να σχεδιάζει ένα prototype και idea validation στην Ελλάδα προκειμένου να φύγει άμεσα έξω, ή πρέπει να περιοριστεί σε ένα niche της εγχώριας αγοράς; Γιατί όσο η οικονομία μας συνεχίζει να είναι σε ύφεση, τα πετυχημένα και διεθνώς ανταγωνιστικά startup θα συνεχίσουν να φεύγουν από την Ελλάδα και θα την βλέπουν μόνο σαν “φθηνό εργατικό δυναμικό” στο μέλλον. Και δεν έχω καταλάβει αν η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο, ή τη βολεύει ρόλος κομπάρσου στη διεθνή σκηνή… Και αντίστοιχα δεν ξέρω αν οι Έλληνες επενδυτές προσβλέπουν σε early exit strategies εξ Αμερικής πλευράς, ή χτίσιμο εταιριών με αξία και πλούτο σε βάθος χρόνου.

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Ιωσήφ, ευχαριστώ για το σχόλιο. Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει να κάνει με την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουν οι νέες επιχειρήσεις. Οι startups διεθνώς σπάνια έχουν πελάτη το δημόσιο άλλωστε. Μπορεί κανείς κάλλιστα να δημιουργήσει ένα προϊόν εδώ, το οποίο και θα προσελκύσει διεθνείς πελάτες. Κάποια βήματα παρακάτω η ζήτηση ή και πιθανή μεγάλη επένδυση θα καθορίσει τη μελλοντική γεωγραφία της εταιρείας, ωστόσο σε κάθε περίπτωση ο αριθμός απασχολούμενων εδώ θα παραμείνει σημαντικός, τυπικά μεγαλύτερος από οπουδήποτε αλλού. Και δεν μιλάμε για “φτηνό εργατικό δυναμικό”, απέχουμε ευτυχώς αρκετά από την Ινδία ή τη γείτονα Βουλγαρία. Ωστόσο, αναφερόμαστε σε μοναδική σχέση “ποιότητας και διαθεσιμότητας ταλέντου και τιμής”, δηλαδή σε διεθνούς κλάσης εργαζόμενους χωρίς π.χ. το κόστος ενός τυπικού μισθού στη δυτική ακτή.

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    ty

  • Iosif Alvertis

    Η αλήθεια είναι πως έμπλεξα αρκετά θέματα μαζί για ένα comment. Συμφωνώ με τη θέση για μη εμπλοκή της Κυβέρνησης σε σχετικά θέματα (Θα προτιμούσα φυσικά λογιστικές και νομικές διευκολύνσεις στα πρώτα χρόνια λειτουργίας). Απλά ήθελα να τονίσω ότι οσο δεν υπάρχει ισχυρη εσωτερική αγορά, μια νεοσύστατη εταιρία δυσκολεύεται γιατι κυνηγάει το growth σχεδόν μαζί με το validation. Δεν ξέρω αν οι επενδύσεις θα φέρουν ανάπτυξή ή τα startup επενδύσεις και ανάπτυξη, άλλα μέχρι στιγμής ελάχιστοι μιλάνε για μια εταιρία που θα μεγαλώσει στην Ελλάδα. Και αυτό είναι αντίθετο στη λογική ότι γίνεσαι καλύτερός σε αυτό που ξέρεις καλύτερα. Τίποτα φυσικα δεν είναι ακατόρθωτο ή απαγορευτικό.

  • eugen

    Συγνώμη για να το κατανοήσω καλύτερα γιατί μάλλον δε το πιάνω.. πρακτικό αποτέλεσμα από τη συνάντηση αυτή υπήρξε;Και
    αφού είστε διαχειριστής στα “καταπληκτικά” jeremie funds εξηγήστε μου
    σας παρακαλώ, κινήθηκαν στην αγορά βάσει στόχων και με αξιοκρατικές
    μεθόδους;

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Όχι ακόμα, φιλοδοξώ πως θα υπάρξει ωστόσο. Δεν χρησιμοποίησα τη λέξη καταπληκτικά. Αίσθησή μου είναι πως τα πρώτα δειίγματα, καθώς μετράνε μόλις 3 μήνες ζωής, είναι θετικά. Εν καιρώ θα κριθούμε εκ των αποτελεσμάτων όλοι.

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Νομίζω το validation είναι αρκετά διαφορετικό από το growth. Το πρώτο σαφώς μπορεί να επιτευχθεί με την κύρια έδρα της ομάδας εδώ, και το δεύτερο ωστόσο μπορεί σε κάθε περίπτωση να συμβεί με διατήρηση πολλών απασχολούμενων εντός συνόρων.

  • http://www.facebook.com/titanas Stefanos Kofopoulos

    Με όλη την καλή διάθεση και χωρίς να θέλω να μειώσω την κληρή δουλειά που γίνεται, αλλά αν δεν κάνω λάθος τα Jeremie *είναι* κρατικές επιχορηγήσεις από Ευρώπη (EC + EIF + ΕΙΒ).

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Στέφανε, ισχύει EIF<EIB<EC. Εστιάζω στο γεγονός ότι μία επένδυση είναι κάτι θεμελιωδώς διαφορετικό από μία επιχορήγηση. Ζητούμενο για το διαχειριστή επιχορηγήσεων είναι ο βαθμός απορρόφησης. Ζητούμενο για το διαχειριστή ενός επενδυτικού οχήματος είναι η απόδοση των επενδύσεων που θα επιτύχει (και αν δεν επιτύχει, μάλλον βγαίνει εκτός αγοράς). Στη συγκεκριμένη μάλιστα περίπτωση, το EIF επενδύσει με τους απόλυτα ίδιους όρους μαζί με ιδιώτες επενδυτές, η ισχυρή συμμετοχή των οποίων είναι και προαπαιτούμενο για την εμπλοκή του. Ευχ & για το σχόλιο :-)

  • Akis Platon

    Καλές οι συναντήσεις με πρωθυπουργούς και τα μεγάλα λόγια.

    Ας κάνω πρώτα δύο απαραίτητες επισημάνσεις:

    1) Τόσο ο Σαμαράς όσο και ο Χατζηδάκης είναι δημιουργήματα και συντηρητές του κομματικού κράτους. Έχουν συνηθίσει στην παλιά καλή κομματική λογική του επιχειρείν και τίποτα στη μέχρι στιγμής στάση τους δεν αποδεικνύει το αντίθετο.

    2) Αν ο Σαμαράς και ο Χατζηδάκης μπορούσαν να εξασφαλίσουν ένα υγιές επιχειρηματικό περιβάλλον προς όφελος του μικρομεσαίου επιχειρηματία και της κοινωνίας, θα το είχαν κάνει ήδη. Τα ταξίδια στο Ντουμπάι και τα κοσμικά meetings με startups εξυπηρετούν αποκλειστικά και μόνο το PR τους και τίποτε περισσότερο.

    Πάμε στο διά ταύτα… Παρότι από πουθενά δεν μου προκύπτει ότι το Jeremie θα αποτελέσει κάτι εξωπραγματικά θετικό, ας δεχτούμε ότι τα λεφτά θα διατεθούν ορθολογικά.

    Ερώτημα πρώτο: Σε τι επιχειρήσεις θα διατεθούν; Αν είστε τόσο καλός γνώστης των ελληνικών startups όπως διατείνεστε, θα γνωρίζετε ότι τα περισσότερα (αν όχι όλα) από τα ελληνικά startups έχουν την επιχειρηματική τους έδρα στο εξωτερικό (ΗΠΑ, Ιρλανδία, Μάλτα κλπ κλπ).

    Ερώτημα δεύτερο: Στην τελευταία παράγραφο λέτε “Για κάθε σφραγίδα που εκλείπει δέκα νέες εταιρείες δημιουργούνται, για κάθε κρυφό κόστος που καταργείται εκατό νέοι παράγουν αξία και βρίσκουν δουλειά.”. Γνωρίζετε ασφαλώς ότι τα ελληνικά startups μόνο κατ’ όνομα έχουν υπαλλήλους. Και πώς να έχουν άλλωστε, όταν δεν υπάρχουν χρήματα για να τους πληρώσουν; Μπορεί να ζω σε άλλη χώρα, όμως βλέπω ότι στα περισσότερα ελληνικά startups, τα παιδιά δουλεύουν ΑΜΙΣΘΙ ή με απείρως μικρό μισθμό! Το ότι άνοιξαν 100 νέες εταιρίες δεν σημαίνει απολύτως ΤΙΠΟΤΑ! Πόσες από αυτές θα παραμείνουν βιώσιμες μέσα στον επόμενο χρόνο; Πόσες θα συνεχίσουν να λειτουργούν με ζημίες χωρίς κανένα έσοδο;

    Αυτά από μένα, για να βάζουμε τα πράγματα στη σωστή τους θέση και να μην αιθεροβατούμε. Χρειαζόμαστε βιώσιμες επιχειρήσεις, όχι επιχειρήσεις με το κιλό.

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Ευχαριστώ για το σχόλιο. Κάποιες απαντήσεις:
    1) Δεν επιθυμώ να εμπλακώ σε πολιτική συζήτηση.
    2) Δεν θα σχολιάσω το όποιο παρελθόν. Προσωπικά διέγνωσα πηγαίο ενδιαφέρον, πέρα από την επιθυμητή επικοινωνία του.
    Περί έδρας στο εξωτερικό, θα πρότεινα να δείτε παλαιότερο σχετικό post μου. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η τοποθεσία της εταιρικής έδρας δεν εμποδίζει απαραίτητα τα επιθυμητά για την ελληνική οικονομία και κοινωνία αποτελέσματα.
    Μία νέα εταιρεία είναι λογικό και αναμενόμενο να παρέχει χαμηλότερες ανταμοιβές από την αγορά (συνήθως ωστόσο παρέχει και συμμετοχή στη μετοχική σύνθεση, σε αντίθεση με την αγορά), επίσης να έχει υψηλή πιθανότητα αποτυχίας. Δεν βλέπω ωστόσο που είναι το πρόβλημα με αυτό. Δεν υποστηρίζω ότι αύριο το πρωί οι startups θα έχουν μακροοικονομικό αποτέλεσμα για τη χώρα, πιστεύω ωστόσο ότι, από αυτές τις 100 εταιρείες που δημιουργούνται εκ του μηδενός, κάποιες θα επιβιώσουν, θα μεγαλώσουν και θα οδηγήσουν σε μόνο θετικά αποτελέσματα.

  • Akis Platon

    Προφανώς δεν θέλω να έρθω σε αντιπαράθεση, απλώς να τοποθετήσουμε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και χωρίς παπατζηλίκια.

    Μια ακριβέστερη εικόνα των “ελληνικών” startups λοιπόν είναι η εξής:

    – Η εταιρία ιδρύεται στο εξωτερικό
    – Τα μέλη της δουλεύουν τσάμπα
    – Αν η εταιρία δεν κλείσει, η φορολογία πάει στο ξένο κράτος
    – Οι υπόλοιποι Έλληνες μένουν με τη δόξα

    Τόσο απλό. Άλλωστε, ποιο ελληνικό startup δεν θέλει να φύγει από τη χώρα αν του παρουσιαστεί η ευκαιρία; “Go global” είναι το μότο που ακούω πιο συχνά από οτιδήποτε.

    Έστω ότι το “πρόβλημα” λοιπόν δεν είναι οι χαμηλές αμοιβές. Το μεγάλο πρόβλημα είναι η αποτυχία. Δυστυχώς, η Ελλάδα δεν είναι Silicon Valley και ούτε πρόκειται να γίνει εντός της τρέχουσας δεκαετίας. Το να αποτύχει ένα startup, συνεπάγεται ΤΕΡΑΣΤΙΟ οικονομικό πρόβλημα για τους μετόχους του. ΟΚ, ξέρω ότι κι εσείς αποτύχατε εις διπλούν και ΟΚ, προφανώς κάποιοι μπορούν να κάνουν startup με τα λεφτά του μπαμπά – διόλου μεμπτό. Απλά δεν είναι αυτό το νόημα της επιχειρηματικότητας…

    Εύχομαι όσο κι εσείς να αλλάξουν τα πράγματα. Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως πολιτική διάθεση προς αυτή την κατεύθυνση. Εν τέλει, θύματα του κάθε κομπάρσου και ιδιοτελούς πρωθυπουργού γίνεστε και εσείς και οι νέοι επιχειρηματίες, παρά την οποιαδήπτε αγνότητα προθέσεων.

  • http://gtziralis.com George Tziralis

    Άκη, θεωρώ πως η “ακριβέστερη” εικόνα που περιγράφεις δεν είναι ακριβής. Υπάρχουν περιπτώσεις αντίστοιχες με όσα περιγράφεις, επίσης χρειάζονται πολλά να συμβούν για την αποποινικοποίηση της αποτυχίας, τόσο νομοθετικά όσο και κοινωνικά, όπως αναφέρεις. Ωστόσο, η γενίκευση προς το σκοτεινότερο και η υποθάλπτουσα νοοτροπία αυτής είναι αυθαίρετη, άδικη και, πρωτίστως, δεν βοηθά. Αν μη τι άλλο, τα εισοδήματα φορολογούνται στην δικαιοδοσία που παράγονται και, όσοι περισσότεροι εργαζόμενοι απασχολούνται και δημιουργούν αξία εδώ, τόσο θετικότερο θα είναι εν τέλει -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- και το αποτέλεσμα για την ελληνική οικονομία. Προτείνω ωστόσο να παραμελήσουμε την μακροκλίμακα και να βελτιστοποιήσουμε τις πράξεις μας στην μίκρο, αυτός άλλωστε είναι και ο συντομότερος πιστεύω δρόμος για την ανάταξη της οικονομίας.